Geboren met een smartphone in de hand en een eindeloze feed als decor, lijkt Gen Z vandaag opnieuw te leren leven buiten het scherm. Achter de heropleving van breien, keramiek en journaling schuilt minder een vluchtige trend dan een tastbare behoefte aan traagheid en verbinding.
Het is de generatie die vaak wordt verweten chronisch afhankelijk te zijn van schermen, maar die tegelijk feilloos de codes van het digitale universum beheerst. Daar ligt de paradox: hyperverbonden, zeker, maar ook scherp bewust. Volgens een studie waarover ARCEP berichtte, vindt 62 procent van de 18- tot 24-jarigen die meer dan drie uur per dag naar een scherm kijken dit overdreven. Het bewustzijn groeit. En dat is veelzeggend. De vraag blijft of dit het begin vormt van een echte ontwenning.
Ironisch genoeg is het precies op sociale media dat deze verschuiving het meest zichtbaar wordt. TikTok en Instagram vullen zich met draaischijven vol klei, fijn gebreide steken en zorgvuldig geannoteerde notitieboeken. Natuurlijk worden deze momenten gefilmd, gemonteerd en gedeeld. Maar vóór de publicatie is er de handeling zelf. De tijd die opgaat aan kneden, naaien, schrijven. Met andere woorden: tijd die bewust wordt losgemaakt van het scherm om terug te keren naar artistieke of ambachtelijke praktijken, solo of in collectief verband.
Ouderwetse bezigheden, opnieuw begeerd
Breien, pottenbakken, couture. Tijdens de lockdowns van de Covid 19 pandemie werd de herwaardering van handwerk al voorzichtig ingezet. Bolletjes wol verschenen opnieuw om verveling te verdrijven, keramieklessen vulden de uren tussen twee Zoomvergaderingen. Toch verdwenen na de terugkeer naar het zogenoemde normale leven noch naalden noch penselen opnieuw in de kast.
Het fenomeen kreeg structuur. Waar het begon met losse YouTube tutorials, zien we vandaag volwaardige content creators die deze ambachten professionaliseren. Zoals Justine, gevestigd in het noorden van Frankrijk, bekend onder het pseudoniem @jorjadela_. Met bijna 260.000 volgers op TikTok transformeerde zij haar passie voor keramiek tot een volwaardig businessmodel. Een atelier met eigen oven en webshop: ambacht wordt een economisch model.
Het succes van Justine staat niet op zichzelf. Het weerspiegelt een bredere fascinatie voor handgemaakte objecten, geproduceerd in kleine reeksen, mijlenver verwijderd van industriële ritmes. Voor een deel van Gen Z is het kopen van een met de hand gevormde mok zowel een esthetische als een ethische keuze.
Nieuwe praktijken, nieuwe manieren van samenzijn
Deze activiteiten vinden vandaag plaats in hybride ruimtes waar men evenzeer komt creëren als elkaar ontmoeten. Schilderateliers voor één avond, pottenbakkerssessies met vrienden, collectieve kookmomenten: het ambacht wordt een voorwendsel voor ontmoeting.
Sommige adressen bieden zelfs de mogelijkheid om met een glas in de hand op doek te schilderen. Een veelzeggende hybridisering die wijst op een verlangen om te vertragen zonder het plezier op te geven. We ontmoeten elkaar niet langer uitsluitend voor een koffie waarbij om beurten de laatste nieuwtjes worden opgesomd. Deze zogenaamde catch up conversations, waarin men informeert eerder dan deelt, maken plaats voor momenten die toekomstige, en bovenal gedeelde, herinneringen vormen.
Daartegenover staan praktijken die juist intimiteit claimen. Journaling, de hedendaagse versie van het dagboek. Gedachten worden neergeschreven, beelden ingeplakt, de meest geheime ambities toevertrouwd aan papier. Alleen of tijdens collectieve workshops wordt schrijven een instrument van herbronning.
Er blijft echter een bijna onvermijdelijke grens. De telefoon ligt opzij terwijl de klei draait of de inkt droogt. Maar zodra het object voltooid is, blijft de reflex bestaan: fotograferen, filmen, delen. De offline pauze sluit zich vaak af met een terugkeer naar het digitale podium. Is dat een contradictie? Misschien niet. Eerder het teken van een generatie die niet wil vluchten van het digitale, maar haar relatie ermee wil herdefiniëren. Die wil aantonen dat ze tegelijk het scherm kan beheersen én zich ervan kan losmaken.
Artikel door Julie Boone.
