Ooit beperkt tot musea en ateliers, maken ‘archieven’ vandaag een opvallende emancipatie door. Ze zijn uitgegroeid tot de nieuwe sterren van een uiterst verfijnde modecultuur op sociale media. Op Instagram en TikTok fungeren termen als archive of archival fashion als labels voor een niche waarin seizoen en ontwerper steevast worden vermeld, als een stilzwijgende code onder kenners. Minder vrijblijvend dan ‘vintage’ belichaamt dit vocabulaire een nieuwe relatie tot mode, waarin curatie een daad van distinctie wordt.
Het nieuwe gebruik van archieven
Lange tijd verbleven archieven in de schaduw van museumdepots en modehuizen. Ze vormden een stille maar levendige herinnering, dragers van erfgoed en verhalen. Hun waarde is meervoudig: leeftijd speelt een rol, maar net zo goed zeldzaamheid en de plaats die een stuk inneemt binnen het grotere modeverhaal. Vandaag zijn deze creaties niet langer uitsluitend bestemd voor vitrines en tentoonstellingen. Tussen het glas van het museum en dat van onze schermen ligt nog slechts één stap, razendsnel overbrugd door sociale media.
Op Instagram en TikTok verwijzen archive en archival fashion naar vaak nichegerichte modecontent, gedragen door uiterst goed geïnformeerde gemeenschappen. Wanneer men spreekt over een ‘archiefstuk’, gaat dat vrijwel altijd gepaard met precisie: het modehuis, het seizoen, soms zelfs de ontwerper, om het kledingstuk exact te situeren in zijn tijd. Een Dior-look SS04 roept meteen de Lente Zomer 2004 collectie van het Franse huis op, in het John Galliano tijdperk, en activeert een volledig referentiekader. Deze details zijn allesbehalve bijkomstig: ze vormen een gedeelde taal, herkenbaar voor wie deze codes beheerst.
De verspreiding van deze kennis via sociale media draagt bij aan een zekere democratisering. Archieven, ooit voorbehouden aan professionals en instellingen, worden toegankelijker voor een breder publiek. Tegelijkertijd blijft er een vorm van onderscheid bestaan. Het vermogen om seizoenen te herkennen of een periode te duiden, veronderstelt een aanzienlijke culturele bagage. Zeker omdat de toegang tot deze stukken beperkt blijft: het verwerven van een archiefstuk vraagt tijd, geduld en vooral een substantiële financiële investering. Tussen overdracht en selectie belichamen archieven zo perfect de paradoxen van de modewereld, balancerend tussen openheid en exclusiviteit.
Verleden, heden, toekomst: het kledingstuk als verhaal
Elk archiefstuk wordt zo een fragment van geschiedenis dat opnieuw kan worden ingezet in het heden. Hoewel ‘vintage’ zijn aantrekkingskracht behoudt, blijft het semantisch ruimer en minder selectief. Het verwijst vooral naar ouderdom of naar de esthetiek van een tijdperk, zonder noodzakelijk een precieze context te claimen. Archieven daarentegen functioneren als een bewuste daad van persoonlijke curatie. Kiezen voor een archiefstuk betekent kiezen voor een referentie, een periode, een ontwerper.
Deze verschuiving past binnen een bredere evolutie in onze relatie tot mode. Volgens Pinterest en zijn trendvoorspellingen voor 2026 bevestigt dit de opkomst van het narratieve kledingstuk. Een archiefstuk dragen wordt zo een investering in een verhaal dat verder reikt dan het individu. Het verankert de garderobe in een continuüm waarin verleden en heden elkaar versterken.
Van vitrines naar TikTok
Bepaalde modehuizen en collecties hebben binnen deze dynamiek een haast mythische status verworven. Chrome Hearts, Miu Miu en Prada zien hun archiefstukken uitgroeien tot cultobjecten. Die fascinatie manifesteert zich op plekken als Dolce Vita Hub, een ware schatkamer met bijna 4000 designerarchieven. Daar komen klanten zoals Theodora inspiratie opdoen en hun silhouetten samenstellen.
Ook beroemdheden wenden zich steeds vaker tot archieven. Al midden jaren 2010 koos Young Thug voor de samenwerking H&M x Maison Martin Margiela, met name voor het iconische jasje met riemen, dat inmiddels een referentie op zich is geworden. Vandaag geldt Bella Hadid als een van de boegbeelden van deze beweging.
Op TikTok ontplooit de archiefcultuur zich volledig. Profielen zoals dat van Tanya Ravichandran, die zichzelf presenteert als verzamelaar van vintage stukken, bouwen hun content rond de archieven die ze bezit, documenteren hun herkomst en vertellen hun verhaal. Een gelijkaardige benadering zien we bij de Franse @fannyshiste. Via deze figuren verlaten archieven definitief het domein van conservering en worden ze instrumenten van persoonlijke expressie.
Artikel door Julie Boone.
